Đẩy mạnh truy xuất nguồn gốc sầu riêng – Cam kết minh bạch vì một ngành hàng tỷ đô bền vững

Ngày 25/3, Bộ Nông nghiệp và Môi trường tổ chức “ Hội nghị tập huấn triển khai Hệ thống thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng khu vực Tây Nguyên” tại tỉnh Đắk Lắk. Đây là sự kiện có ý nghĩa then chốt nhằm chuẩn hóa chuỗi giá trị sầu riêng, đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe từ thị trường quốc tế.

Hội nghị thu hút sự tham gia của đông đảo đại diện các cơ quan ban ngành: Cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật; Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường; Đại diện Lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh khu vực Tây Nguyên; Đại diện các chi cục, ban, ngành liên quan đến trồng trọt, bảo vệ thực vật, chất lượng, chế biến và phát triển thị trường; Đại diện Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk; Các Doanh nghiệp, HTX, cơ sở đóng gói sầu riêng, các chủ thể có vùng trồng sầu riêng, đơn vị cung ứng giải pháp đã khẳng định sự quan tâm đặc biệt của toàn ngành đối với việc minh bạch hóa nguồn gốc nông sản.

Ông Nguyễn Văn Long – Vụ trưởng Vụ Khoa học Công nghệ và Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) nhấn mạnh tính cấp thiết của việc triển khai hệ thống: “Truy xuất nguồn gốc không còn là một lựa chọn khuyến khích, mà đã trở thành yêu cầu bắt buộc của thị trường toàn cầu. Trong bối cảnh diện tích sầu riêng tại Tây Nguyên tăng trưởng nóng, việc thí điểm hệ thống truy xuất nguồn gốc kỹ thuật số sẽ là “chìa khóa” để bảo vệ thương hiệu sầu riêng Việt Nam, đảm bảo tính minh bạch và nâng cao năng lực cạnh tranh cho nông dân và doanh nghiệp”

Tại hội nghị, các đại biểu đã được phổ biến các nội dung về Chương trình thí điểm truy xuất nguồn gốc của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; cập nhật một số quy định xuất khẩu sầu riêng sang thị trường Trung Quốc; đồng thời trao đổi về các giải pháp công nghệ, quản lý vùng nguyên liệu và tổ chức sản xuất theo chuỗi.

Hệ thống thí điểm truy xuất nguồn gốc được xây dựng dựa trên cơ sở pháp lý vững chắc từ các chủ trương của Đảng và Chính phủ về chuyển đổi số nông nghiệp, đặc biệt là Quyết định số 5272/QĐ-BNNMT ngày 13/12/2025 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Kế hoạch thí điểm truy xuất nguồn gốc quả sầu riêng.

Đáng chú ý, đại diện Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật dành thời gian phân tích sâu về Nghị định 38/2026/NĐ-CP ngày 24/01/2026 của Chính phủ Quy định về nhập khẩu cây mang theo bầu đất và mã số vùng trồng, mã số cơ sở đóng gói . Đây là văn bản pháp lý mới nhất và đặc biệt quan trọng, quy định chi tiết về việc quản lý mã số vùng trồng và cơ sở đóng gói (CSĐG). Theo đó, việc quản lý cây trồng mang theo bầu đất và kiểm soát mã số vùng trồng được thực hiện nghiêm ngặt, tạo nền tảng để đáp ứng các yêu cầu kiểm dịch thực vật của các nước nhập khẩu. Bên cạnh đó, Nghị định thư về yêu cầu kiểm dịch thực vật đối với sầu riêng ký ngày 11/7/2022 giữa Việt Nam và Trung Quốc tiếp tục được khẳng định là cơ sở pháp lý bắt buộc. Việc tuân thủ các quy định kỹ thuật tại vùng trồng và CSĐG theo Nghị định thư này là điều kiện tiên quyết để sầu riêng Tây Nguyên có thể thông quan sang thị trường tỷ dân.

Đại diện Cục trồng trọt và Bảo vệ thực vật phổ biến những thông tin mới về Quy định xuất khẩu sầu riêng.

Một thông tin được phổ biến là Lệnh 280 của GACC về Đăng ký doanh nghiệp sản xuất thực phẩm xuất khẩu vào Trung Quốc. Văn bản này được Tổng cục Hải quan Trung Quốc ban hành ngày 14/10/2025 và sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 01/06/2026. So với Lệnh 248 trước đây, Lệnh 280 thắt chặt hơn việc quản lý doanh nghiệp và yêu cầu cao hơn về năng lực truy xuất nguồn gốc thực tế tại cơ sở.

Ngoài ra, còn có phần hướng dẫn của Trung tá Đỗ Phi Long – Giám đốc Trung tâm Tem và Vật liệu chống giả (Cục Công nghiệp an ninh - Bộ Công an) về việc sử dụng tem xác thực điện tử. Trung tá Long nhấn mạnh: “Việc đưa công nghệ bảo mật của Bộ Công an vào tem truy xuất nguồn gốc sẽ giúp ngăn chặn triệt để tình trạng sao chép, làm giả tem nhãn.  Tem xác thực điện tử không chỉ chứa đựng thông tin về vùng trồng, đơn vị đóng gói mà còn tích hợp các công nghệ chống giả hiện đại nhất” 

Trong phần thảo luận, đại diện các hợp tác xã, doanh nghiệp đã thẳng thắn nêu lên những khó khăn thực tế như: liên thông dữ liệu, trình độ tiếp cận công nghệ số của nông dân và chi phí triển khai hệ thống tem nhãn.

Đại diện các cơ quan, đơn vị quản lý nhà nước lắng nghe và trao đổi với các ý kiến góp ý để tháo gỡ các vướng mắc từ các doanh nghiệp, hợp tác xã.

Tổ công tác của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cùng các chuyên gia giải pháp đã trực tiếp giải đáp và cam kết sẽ có các đợt tập huấn, hướng dẫn thí điểm đến từng các khu vực vùng trồng. Các giải pháp về quản lý vùng nguyên liệu theo chuỗi giá trị sẽ được tinh chỉnh để phù hợp với đặc thù canh tác của vùng Tây Nguyên.

Sau phần thảo luận sôi nổi về những khó khăn thực tiễn tại địa phương, Hội nghị đã chứng kiến Lễ ký kết cam kết triển khai truy xuất nguồn gốc trong xuất khẩu sầu riêng. Các doanh nghiệp xuất khẩu hàng đầu tại Tây Nguyên đã đồng lòng ký bản cam kết với các nội dung: Áp dụng truy suất nguồn gốc toàn chuỗi (từ vùng trồng – đóng gói – xuất khẩu); Chỉ thu mua từ vùng trồng có định danh và nhật ký sản xuất;  Minh bạch dữ liệu, không gian lận mã số; Kiểm soát dư lượng, đảm bảo an toàn thực phẩm; Tuân thủ quy định xuất khẩu (Lệnh 280 của Trung Quốc); Tham gia hệ thống quản lý chung của Hiệp hội và cơ quan quản lý.

Hiệp hội Sầu riêng tỉnh Đắk Lắk cùng với các Doanh nghiệp tiến hành ký cam kết tham gia triển khai áp dụng hệ thống truy suất nguồn gốc trong xuất khẩu sầu riêng.

Hội nghị tập huấn lần này không chỉ dừng lại ở việc phổ biến kiến thức, mà còn là lời khẳng định quyết tâm của ngành nông nghiệp trong việc chuyên nghiệp hóa ngành hàng sầu riêng. Với sự đồng hành của các cơ quan đơn vị tự Trung ương đến địa phương, sự kết hợp giữa hành lang pháp lý chặt chẽ và giải pháp công nghệ bảo mật cao từ Bộ Công an, sầu riêng Tây Nguyên hoàn toàn có đủ tự tin để vượt qua các rào cản kỹ thuật, chinh phục các thị trường khó tính và mang lại giá trị kinh tế bền vững cho người nông dân./.

Khánh Lý